Τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα

Κομμάτια αλυσίδων DNA αποτελούν τα γονίδια που είναι υπεύθυνα για τις γενετικές πληροφορίες των οργανισμών που καθορίζουν τα διάφορα χαρακτηριστικά για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού αλλά και για την αναπαραγωγή του.
Οι επιστήμονες με μία νέα επιστήμη, την γενετική μηχανική, έχουν καταφέρει να επεμβαίνουν στο DNA των οργανισμών και να προσθέτουν ή να αφαιρούν γονίδια από άλλους οργανισμούς με στόχο να επιφέρουν επιθυμητές ιδιότητες στον οργανισμό ή στο τρόφιμο.

Έτσι παρασκευάζονται τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα (ή μεταλλαγμένα) τα πιο συνηθισμένα των οποίων είναι η σόγια, το καλαμπόκι, το βαμβάκι (βαμβακέλαιο), ντομάτες, ελαιοκράμβη (canola oil), ζάχαρη και ρύζι. Η πιο βασική γενετική τροποποίηση αναφέρεται στην αντοχή των φυτών στα ζιζανιοκτόνα.

Η παραγωγή γενετικά τροποποιημένων τροφίμων είναι σήμερα αμφιλεγόμενη και παρουσιάζει ισχυρισμούς για πλεονεκτήματα, αλλά και μειονεκτήματα. Έτσι πιθανότατα προσφέρουν στα φυτικά προϊόντα καλύτερη γεύση και ποιότητα, μείωση του χρόνου ωρίμανσης, καλύτερες και μεγαλύτερες σοδειές, αυξημένη αντίσταση σε βλαβερούς οργανισμούς και ασθένειες με συνέπεια τη μείωση της κατανάλωσης φυτοφαρμάκων, αυξημένη περιεκτικότητα σε θρεπτικά συστατικά (πχ ρύζι με βιταμίνη Α). Στα ζωικά τρόφιμα προσφέρουν καλύτερη και περισσότερη παραγωγή κρέατος, αυγών και γάλακτος και προστασία της υγείας των ζώων. Πιθανά οφέλη υπάρχουν και για το περιβάλλον και τον παγκόσμιο πληθυσμό γενικότερα με τη χρήση μικρότερων ποσοτήτων φυτοφαρμάκων και την αντιμετώπιση της πείνας στις τρίτες χώρες.

Από την άλλη πλευρά τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία των καταναλωτών όπως αλλεργίες και δημιουργία ανθεκτικών βακτηρίων και ιών στα αντιβιοτικά. Με την παραγωγή γενετικά τροποποιημένων σπόρων από πολυεθνικές εταιρίες και την πατεντοποίηση είναι δυνατόν να ελέγχεται η παγκόσμια παραγωγή από τα πιο αναπτυγμένα κράτη με συνέπεια την εκμετάλλευση των ασθενέστερων λαών.

Ηθικά προβλήματα όμως εγείρονται από τη χρήση της γενετικής τροποποίησης όπως επέμβαση στους γενετικούς μηχανισμούς της φύσης με ανάμειξη γονιδίων από βιολογικά διαφορετικούς οργανισμούς (πχ γονίδια ψαριού σε καλαμπόκι ή ντομάτα).

Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και σε άλλες χώρες διακινούνται ελεύθερα, ενώ δεν επιτρέπονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και υπάρχει αυστηρή νομοθεσία για επισήμανση αυτών των προϊόντων και την περιεκτικότητά τους στα τρόφιμα. Η επισήμανση που θα φέρουν αυτά τα προϊόντα είναι «το προϊόν αυτό περιέχει γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς ή παράγεται από γενετικώς τροποποιημένο (όνομα οργανισμού). Σε περίπτωση που υπάρχει επιμόλυνση συμβατικών καλλιεργειών από γενετικά τροποποιημένα δεν απαιτείται επισήμανση σε περιεκτικότητες μικρότερες του 0,9% για κάθε μεμονωμένο συστατικό του τροφίμου. Επίσης πολλές εταιρείες που θέλουν να αποφύγουν αυτά τα προϊόντα αναγράφουν στις συσκευασίες τους «ελεύθερα από γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς» (GMO free).

Κλείνοντας θα θέλαμε να επισημάνουμε ότι η παραγωγή των γενετικά τροποποιημένων τροφίμων είναι από ότι φαίνεται μια αναπόφευκτη εξέλιξη στον τομέα της επιστήμης από τη μια μεριά και από την άλλη θα επιφέρει τεράστιες αλλαγές στα οικοσυστήματα με κινδύνους τόσο στο περιβάλλον όσο και στην υγεία του ανθρώπου.