Menu

Εργοφυσιολόγος, μια ειδικότητα άγνωστη στο ευρύ κοινό...

Εργοφυσιολόγος, μια ειδικότητα άγνωστη στο ευρύ κοινό...

Η Εργοφυσιολογία (Φυσιολογία της Άσκησης) είναι η επιστήμη, η οποία μελετά τις βιολογικές προσαρμογές κατά τη μυική προσπάθεια και κατ' επέκταση τη φυσική δραστηριότητα και την άσκηση. Ο όρος είναι αρκετά ευρύς και περιλαμβάνοντας όλες τις μορφές της μυικής προσπάθειας, αναφέρεται όχι μόνο σε αθλητές αλλά σε κάθε ασκούμενο ανεξαρτήτως βιολογικού επιπέδου και δυνατοτήτων.

Επιμέρους κλάδο της Εργοφυσιολογίας αποτελεί η Κλινική Εργοφυσιολογία, αντικείμενο της οποίας είναι η μελέτη των βιολογικών προσαρμογών της άσκησης σε υποκινητικές παθήσεις και χρόνιες νόσους, π.χ. στεφανιαία νόσο, καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, διαβήτη, παχυσαρκία.

Γνωστικό πεδίο ενός εργοφυσιολόγου αποτελούν λοιπόν τα αποτελέσματα της άσκησης, οξέα και μακροχρόνια, στα διάφορα συστήματα του οργανισμού, όπως καρδιαγγειακό, αναπνευστικό, ορμονικό, νευρικό, μυϊκό κλπ. Ξεφυλλίζοντας κάποιος ένα βασικό εγχειρίδιο Εργοφυσιολογίας, θα συναντήσει μεταξύ άλλων κεφάλαια που αναφέρονται στα ενεργειακά συστήματα του οργανισμού και την απελευθέρωση ενέργειας κατά την άσκηση, τη διατροφή και τη σχέση της με την απόδοση κατά την μυική προσπάθεια, τη βελτίωση της απόδοσης κατά την άσκηση, την άσκηση και τη σχέση της με περιβαλλοντικές συνθήκες (θερμοκρασία, υψόμετρο κλπ), τη σύσταση του σώματος, την ενεργειακή ισορροπία και τον έλεγχο του βάρους, την άσκηση, τη γήρανση και την πρόληψη διαφόρων παθήσεων, την άσκηση ως μέσο αποκατάστασης σε διάφορα νοσήματα.

Οι εργοφυσιολόγοι μπορούν να ασχολούνται με την έρευνα σε πανεπιστημιακά εργαστήρια και ερευνητικά κέντρα, να αποτελούν μέλη της προπονητικής ομάδας σε ατομικά και ομαδικά αθλήματα, να αναλαμβάνουν την αξιολόγηση της φυσικής κατάστασης, να παρέχουν συμβουλές προπόνησης, να οργανώνουν και να εφαρμόζουν ολοκληρωμένα προγράμματα άσκησης και προπόνησης.

Οι κλινικοί εργοφυσιολόγοι μπορούν να στελεχώσουν νοσοκομεία, κλινικές και κέντρα αποκατάστασης ως μέλη ευρύτερης ιατρικής ομάδας, ικανοί να αναπτύσσουν και να διαχειρίζονται προγράμματα άσκησης σε πληθυσμούς διαφόρων νοσημάτων. Αναλαμβάνουν επίσης να εκπαιδεύσουν και να συμβουλέψουν ασθενείς με καρδιοαναπνευστικές, μεταβολικές, μυοσκελετικές και άλλες παθήσεις, ενώ μπορούν επίσης να στελεχώσουν προγράμματα πρόληψης σε πληθυσμούς φαινομενικά υγιείς ή χαμηλού κινδύνου.

Αν και ο όρος «Εργοφυσιολογία» είναι νεότευκτος, η γέννησή της μπορεί να αναζητηθεί στην ελληνική αρχαιότητα, όπως στον Ιπποκράτη και τον Αριστοτέλη. Επιφανής πρωτεργάτης μπορεί να θεωρηθεί ο Γαληνός, ο οποίος συστηματοποίησε τις παρατηρήσεις του και έγινε πρόδρομος της μέτρησης και αποσαφήνισης της άσκησης.

Κατά την Αναγέννηση και την ραγδαία ανάπτυξη της σύγχρονης επιστήμης, η πρόοδος σε τομείς όπως η Φυσιολογία, η Ανατομία και η Μεθοδολογία της Έρευνας επηρρέασαν και την εξέλιξη της Εργοφυσιολογίας. Το πρώτο Εργαστήριο Εργοφυσιολογίας που ιδρύθηκε στο Πανεπιστήμιο Harvard το 1891 και το Harvard Fatigue Laboratory που ακολούθησε το 1927 έδωσαν νέα ώθηση στην κατανόηση των βιολογικών προσαρμογών κατά την άσκηση.

Στις μέρες μας η εξειδίκευση στην Εργοφυσιολογία (η ειδικότητα του εργοφυσιολόγου) αποκτάται μέσω μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών σε πανεπιστήμια της Ελλάδας ή του εξωτερικού. Αν και αυτά τα προγράμματα σπουδών απευθύνονται σε επιστήμονες ευρύτερων πεδίων ως προς το βασικό πτυχίο, η πλειοψηφία αυτών που τα παρακολουθούν προέρχονται από πανεπιστημιακά τμήματα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού.

Αναφορικά με την πρακτική εφαρμογή της Εργοφυσιολογίας, είναι σαφές ότι αυτή αφορά σε άτομα που καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα βιολογικών δυνατοτήτων και τα οποία θα μπορούσαν να ταξινομηθούν σε τρεις επιμέρους κατηγορίες:

- Αθλητές και πληθυσμούς που ενδιαφέρονται πρωτίστως για τη μεγιστοποίηση της αθλητικής απόδοσης.

- Μέσο άνθρωπο και (φαινομενικά) υγιή πληθυσμό που θέτουν ως προτεραιότητα την προαγωγή της υγείας, την καλή φυσική κατάσταση και την πρόληψη χρόνιων παθήσεων (π.χ. καρδιοαγγειακών και μεταβολικών).

- Ασθενείς με χρόνια νοσήματα, όπου μέσα από την εφαρμογή προγραμμάτων άσκησης/αποκατάστασης, επιδιώκεται κατά πρώτο λόγο η βελτίωση της λειτουργικής ικανότητας του οργανισμού, της φυσικής κατάστασης, της ποιότητας ζωής και της επιβίωσης.

Ανεξάρτητα από την ομάδα που θα μπορούσε να κατηγοριοποιηθεί κάποιος, η ορθή δόμηση και διαχείριση προγραμμάτων άσκησης/προπόνησης (ή έστω και συμβουλευτικής) απαιτεί σε γενικές γραμμές:

- Προσδιορισμό του αρχικού επιπέδου φυσικής ή λειτουργικής κατάστασης, το οποίο κατά περίπτωση πραγματοποιείται μέσα από εργαστηριακές ή άλλες δοκιμασίες και ανάλογα με την ικανότητα που εξετάζεται (π.χ. καρδιοαναπνευστική δοκιμασία κόπωσης, δοκιμασίες πεδίου για την αξιολόγηση της αερόβιας ικανότητας, δοκιμασίες αξιολόγησης της δύναμης).

- Καθορισμό στόχων και οργάνωση προγράμματος άσκησης, το οποίο συνήθως βασίζεται στις αρχικές μετρήσεις.

- Επαναξιολόγηση μετά από εύλογο χρόνικο διάστημα ώστε να διαπιστωθεί το μέγεθος των προσαρμογών.

Σε όλα αυτά τα επίπεδα και για όλες τις μορφές άσκησης, η συμμετοχή του εργοφυσιολόγου είναι όχι μόνο χρήσιμη, αλλά πολλές φορές απαραίτητη και επιβεβλημένη. Αν και η σύγχρονη αυτή ειδικότητα είναι ακόμα άγνωστη στο ευρύ κοινό, η προσπάθεια αθλητικών συλλόγων και ομάδων να μεγιστοποιήσουν τις προσαρμογές της προπόνησης, η προσπάθεια μεμονομένων ατόμων να αξιοποιήσουν καλύτερα το δυναμικό τους και να γυμναστούν με ορθό τρόπο, και ιδιαίτερα η ολοένα αυξανόμενη βαρύτητα της άσκησης στην πρόληψη και αντιμετώπιση χρόνιων νοσημάτων, είναι βέβαιο ότι θα αναδείξουν τη σημασία της εργοφυσιολογίας και στη χώρα μας και θα την καταστήσουν ευρύτερα γνωστή στα επόμενα χρόνια.

Λευτέρης Καρατζάνος
Εργοφυσιολόγος-Κλινικός Εργοφυσιολόγος
Επιστημονικός Συνεργάτης Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών
Επιστημονικός συνεργάτης Καρδιολογικής Φροντίδας - Cardiocare

 

3 σχόλια

  • Ειρηνη Μπ.

    Πριν 12 χρονια γυρισα απο Αμερικη εχοντας αυτη την ειδικοτητα στις 2 πρακτικες μου-η μια εκ των οποιων στο Duke-και την υψηλου επιπεδου εξτρα πιστοποιηση ACSM xercise physiologist. Το Υπουργειο Υγειας μας αρνουνταν τοτε επαγγελματικ'α δικαιωματα.Αλλαξε κατι; Σημερα,12 χρονια μετα εγινα security! Περιμενα τοτε 3 χρονια να βρω δουλεια και σχεδον κανεις δεν την ηξερε ενω στην Αμερικη ειναι πασιγνωστη.Μετα απο 3 χρονια ανεργιας τα παρατησα

    δημοσιεύθηκε από Ειρηνη Μπ. Τρίτη, 31 Οκτωβρίου 2017 03:57 Σύνδεσμος σχολίου
  • ΜΑΡΙΑ ΜΠΟΝΙΚΟΥ

    ΚΑΛΗΣΠΕΡΑ Κ.ΚΑΡΑΤΖΑΝΟ
    ΟΝΟΜΑΖΟΜΑΙ ΜΑΡΙΑ ΜΠΟΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΕΙΜΑΙ ΜΕΤΑΜΟΣΧΕΥΜΕΝΗ ΝΕΦΡΟΠΑΘΗΣ ΕΔΩ ΚΑΙ 3 ΧΡΟΝΙΑ.ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ ΤΙ ΕΙΔΟΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΩ? ΕΙΜΑΙ 35 ΕΤΩΝ.ΣΑΣ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΠΟΛΥ.

    δημοσιεύθηκε από ΜΑΡΙΑ ΜΠΟΝΙΚΟΥ Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017 23:22 Σύνδεσμος σχολίου
  • Εμυλία

    Καλησπέρα σας,
    γνωρίζετε αν υπάρχει νομική κατοχύρωση επαγγελματικών δικαιωμάτων ενός εργοφυσιολόγου να εργάζεται σε νοσοκομεία; Ευχαριστώ πολύ

    δημοσιεύθηκε από Εμυλία Δευτέρα, 13 Ιουνίου 2016 13:25 Σύνδεσμος σχολίου

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Newsletter

Αν θέλετε να λαμβάνετε το newsletter μας κάθε εβδομάδα με νέα και προτάσεις