Καφές…μια «βλαβερή» συνήθεια ή μήπως «ωφέλιμη»;

Από αυτούς, οι μισοί περίπου πίνουν σταθερά ελληνικό καφέ, με τον στιγμιαίο καφέ να ακολουθεί στις προτιμήσεις (3 στους 10) και τον εσπρέσο και τον καφέ φίλτρου να προτιμώνται από τους 2 στους 10. Βέβαια, παρά την διαδεδομένη κατανάλωση του καφέ, αρκετοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι ο καφές δεν κάνει καλό στην υγεία μας, προκαλώντας αρρυθμίες, πίεση, νευρικότητα κα.

Σήμερα, πολλές είναι οι μελέτες που έχουν διερευνήσει την επίδραση της κατανάλωσης καφέ στην υγεία μας, με σαφή πια αποτελέσματα. Ο καφές είναι ένα πολύπλοκο ρόφημα, το οποίο αποτελείται από περισσότερες από 1000 ενώσεις, όπως την καφεΐνη, βασικό διεγερτικό συστατικό, τα διτερπένια, με επίδραση στην χοληστερόλη και το χλωρογενικό οξύ, με αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση.

Πιο συγκεκριμένα έχει αποδειχτεί ότι, η κατανάλωση καφέ:

- Δεν σχετίζεται με αυξημένη αρτηριακή πίεση σε άτομα που καταναλώνουν καφέ καθημερινά. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η αύξηση της αρτηριακής πίεσης σχετίστηκε μόνο με άτομα που δεν καταναλώνουν συστηματικά καφέ και πιθανόν ο οργανισμός τους να είναι πιο «ευαίσθητος» στην καφεΐνη.

- Δεν σχετίζεται με αύξηση της ολικής χοληστερόλης στο αίμα, όταν ο καφές είναι φιλτραρισμένος (γαλλικός, εσπρέσο) και δεν έχει βράσει κατά την προετοιμασία του π.χ. ελληνικός καφές. Ο βρασμένος καφές έχει συσχετιστεί με την αύξηση της ολικής χοληστερόλης και της LDL-χοληστερόλης, λόγω της παραγωγής διτερπενίων κατά την επαφή με το βραστό νερό.

- Δεν επιδεινώνει τα καρδιαγγειακά νοσήματα, την καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ δεδομένα αναφέρουν ότι η κατανάλωση καφέ μειώνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο λόγω των αντιοξειδωτικών ουσιών που περιέχει.

- Δεν σχετίζεται με την εμφάνιση αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και μάλιστα φαίνεται να υπάρχει προστατευτική δράση.

- Σχετίζεται με 10-15% χαμηλότερη πιθανότητα για θάνατο από οποιαδήποτε αιτία.

- Σχετίζεται με χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 καθώς βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη. Η παρατήρηση αυτή έγινε σε άτομα που συστηματικά καταναλώνουν καθημερινά πάνω από 2 ποτήρια καφέ.

- Βελτιώνει την διάθεση, μειώνοντας την πιθανότητα εμφάνισης κατάθλιψης, ενώ έχει φανεί να έχει προστατευτική δράση και σε νοσήματα όπως το Αλτσχάϊμερ, το Πάρκινσον και το άσθμα.

Παρόλα αυτά, υπάρχουν άτομα, στα οποία η κατανάλωση καφέ έχει παρενέργειες (τρέμουλο, νευρικότητα κα.) κυρίως λόγω της καφεΐνης και τότε συστήνεται η κατανάλωση ντεκαφεïνέ καφέ (χωρίς καφεΐνη), μιας και τα παραπάνω ευεργετικά οφέλη του καφέ στην υγεία δεν σχετίζονται με την καφεΐνη.

Επίσης, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην επαρκή πρόσληψη ασβεστίου, διότι διαφορετικά η κατανάλωση καφέ μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα υγείας των οστών. Βέβαια, τα δεδομένα αναφέρουν ότι η απώλεια ασβεστίου από την πρόσληψη καφέ μπορεί να αποφευχθεί με την κατανάλωση 2 κουταλιών της σούπας γάλα. Επίσης, τα άτομα που πίνουν συστηματικά καφέ, αναπτύσσουν ανοχή στην καφεΐνη και τα νεφρά μπορούν να ισοσταθμίσουν την διουρητική δράση του καφέ και παράλληλα με την πρόσληψη των απαιτούμενων μερίδων γαλακτοκομικών την ημέρα, δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος. Τέλος, όσον αφορά την εξάρτηση στην καφεΐνη, τα δεδομένα δείχνουν ότι η καφεΐνη που εμπεριέχεται στον καφέ μπορεί να προκαλέσει εξάρτηση στον οργανισμό, χωρίς όμως να αποτελεί «κίνδυνο» για την υγεία, ψυχική και σωματική, όπως άλλες εξαρτήσεις (αλκοόλ, ναρκωτικά κα.).

Συμπερασματικά, όταν δεν υπάρχουν άλλα θέματα υγείας ή φαρμακευτικές θεραπείες, όπου η κατανάλωση καφέ αντενδείκνυται, μια μέτρια κατανάλωση καφέ, έως 3 φλιτζάνια την ημέρα, είναι ασφαλής για τους ενήλικες και μπορεί να δράσει ευεργετικά! Βέβαια, δεν μπορεί να δοθεί σαν σύσταση σε όλο το πληθυσμό να αρχίσει να πίνει καφέ, καθώς ο κάθε οργανισμός είναι διαφορετικός και η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι πάντα απαραίτητη. Όμως, για όσους ο καφές αποτελεί καθημερινή συνήθεια και νιώθουν «εξαρτημένοι» από αυτόν, μπορούν να συνεχίσουν χωρίς τύψεις και σίγουρα θα έχουν κάποιο όφελος στην υγεία τους. Αρκεί να μην ξεχνάμε ότι τα οφέλη του καφέ υφίστανται όταν η κατανάλωσή του δεν συνοδεύεται και από άλλες συνήθειες, όπως το κάπνισμα ή κατανάλωση γλυκών σνακ πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά όπως τα κρουασάν ή μπισκότα βουτύρου, τα οποία είναι βλαβερά.