Μαθαίνω παίζοντας με τις αισθήσεις μου

Το βρέφος τον πρώτο χρόνο της ζωής του βιώνει το περιβάλλον μέσα από τις αισθήσεις του. Αυτή είναι και η αρχή του παιχνιδιού του. Σταδιακά υπάρχει η δέσμευση με τους ανθρώπους και τα αντικείμενα που βρίσκονται έξω από τα στενά όρια του εαυτού του. Αυτό είναι το προβολικό στάδιο. Στη συνέχεια τα παιδιά αποκτούν την ικανότητα να μπαίνουν και ν' αλλάζουν ρόλους ˙ εδώ γίνεται λόγος για τη δραματοποίηση ρόλων .

Ποιο είναι λοιπόν το στάδιο ενσωμάτωσης;

Οι πρώτες εμπειρίες του βρέφους ενδοβάλλονται μέσω των αισθήσεων. Τα αισθητήρια όργανά είναι αυτά που μας δίνουν τις πρώτες γνώσεις για τον κόσμο που μας περιβάλλει, πριν ακόμη μπορέσουμε να εκφραστούμε λεκτικά. Το παιχνίδι με το σώμα είναι η αρχή της διασκέδασης και της γνώσης για το βρέφος. Παράγει ήχους, πιάνει και γεύεται αντικείμενα. Τα χρώματα, οι μυρωδιές, ο ήχος της φωνής και η γεύση είναι κάποια από τα πράγματα που το κάνουν να δέχεται ή όχι αντικείμενα ή ανθρώπους. Μέσα από αυτή την εξερεύνηση με τις αισθήσεις, το παιδί αντιλαμβάνεται τα όρια του σώματός του και τη σχέση του με τον περιβάλλοντα χώρο. Οι πρώιμες εμπειρίες του εκφράζονται κυρίως μέσω της κίνησης και των αισθήσεων.

Η άμεση επαφή με την μητέρα- τροφό, το νανούρισμα, το άγγιγμα ενισχύουν την συνειδητοποίηση της αυθυπαρξίας του σώματος παράλληλα με το παιχνίδι που γίνεται με τα πόδια και τα χέρια. Από την άλλη, η γεύση της τροφής, η υφή της, η μετατροπή της μορφής της στο στόμα του μωρού και οι έντονες αισθητηριακές εμπειρίες το βοηθούν να εξερευνά τον κόσμο και να έχει μια σαφή αντίληψη των πραγμάτων που του αρέσουν ή όχι ˙ είναι σε θέση να έχει άποψη.
Επιπλέον το παιδί που έχει την αυτοαντίληψη (μέσα από την ικανοποίηση των αισθητηριακών- σωματικών αναγκών δομεί το σωματικό εαυτό ) είναι σε θέση να παίρνει και τα ανάλογα ρίσκα. Όταν το μωρό αρχίζει να μπουσουλάει και αργότερα να περπατάει, θέλει να κατακτήσει τον κόσμο.

Πώς μπορούμε να γίνουμε συνταξιδιώτες και καθοδηγητές σ' αυτή την επιθυμία κατάκτησης του κόσμου;

Παρακάτω ακολουθούν κάποιες προτάσεις και ιδέες για παιχνιδιάρικες στιγμές. Καλή διασκέδαση!

• Από πού έρχεται ο ήχος;
Η αντίληψη του ήχου αποκτάται καθώς το παιδί μεγαλώνει και εκτίθεται σε διάφορες εμπειρίες. Παίζοντας παιχνίδια ώστε να αυξήσετε την αντίληψη του ήχου στο μωρό σας, θα βοηθήσετε την ανάπτυξη του εγκεφάλου του. Τοποθετήστε ένα κουρδιστό παιχνίδι σ' ένα σημείο που δεν θα μπορεί να το δει το μωρό. Ανοίχτε το και ρωτήστε «Από πού έρχεται η μουσική;». όταν γυρίσει προς την κατεύθυνση του ήχου , επαινέστε το θερμά.

• Παιχνίδια με το νερό
Το παιχνίδι αυτό ενδείκνυται για εξωτερικούς χώρους. Χρησιμοποιήστε παιδική πισίνα ή μια λεκάνη με νερό. Τοποθετήστε λίγα σφουγγάρια και δείξτε τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να στύβει το νερό. Στύψτε το νερό σε διάφορα σημεία του σώματος. Στη συνέχεια δείξτε του πώς να στύβει νερό μέσα σε κυπελάκια. Καθώς στύβετε τα σφουγγάρια προσθέστε ήχους δικούς σας αλλά και του νερού.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:
Jennings, S. (1993). Play therapy with children – A Practitioner's Guide. Oxford: Blackwell Scientific Publications
Jennings, S. (1997). Dramatherapy: Theory and Practice 3. London: Routledge
Jennings, S. (2011). Healthy Attachments and Neuro-Dramatic Play. London: JKP
Silberg, J. (2007). 125 παιχνίδια για έξυπνα και χαρούμενα μωρά. Αθήνα: Διόπτρα

Λίγα λόγια για τους συγγραφείς:
Η Λαμπρινή Κουβαρά και ο Γιάννης Πίμπας εργάζονται για χρόνια στον χώρο της ειδικής αγωγής συντονίζοντας ομάδες κοινωνικών δεξιοτήτων και συναισθηματικής αγωγής για παιδιά με δυσκολίες μάθησης και επικοινωνίας. Έχουν συμμετάσχει και έχουν παρουσιάσει εργασίες σε συνέδρια σχετικά με την Τέχνη και την Ψυχιατρική, την Δραματοθεραπεία & Παιγνιοθεραπεία, την Ειδική Αγωγή. Έχουν εκπαιδευτεί σε δομημένα προγράμματα παρέμβασης στον Αυτισμό (TEACCH, PRT, PECS) ενώ κύριο ερευνητικό ενδιαφέρον αποτελούν το παιχνίδι και οι ψυχο-εκπαιδευτικές μέθοδοι παρέμβασης όσον αφορά στο θέμα των κοινωνικών δεξιοτήτων και της ανάπτυξης της συναισθηματικής νοημοσύνης στα παιδιά.