Η ιστορία του Χριστουγεννιάτικου Δέντρου

Η παράδοση φαίνεται ότι ξεκινά από την ίδια αφετηρία – την Ευρώπη στα τέλη του Μεσαίωνα.

Στην πραγματικότητα, ήταν οι συντεχνίες εκείνης της περιόδου, κυρίως στην Ελβετία και την Αλσατία, που χρησιμοποίησαν το δέντρο στον εορτασμό των Χριστουγέννων. Αλλά, σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, η συγκεκριμένη παράδοση να στολίζονται δέντρα ή κομμάτια δέντρων, έρχεται από την αρχαιότητα. Λέγεται ότι αυτό συνηθιζόταν κυρίως την λατρεία της Κυβέλης. Άλλοι υποστηρίζουν ότι πρόδρομος της γιορτής των Χριστουγέννων ήταν τα λεγόμενα Σατουρνάλια που γιορτάζονταν κάθε 25 Δεκέμβρη στην Ρώμη (γύρω στο 336 μ. Χ.) στο πλαίσιο της λατρείας του Σατούρνο (μιας θεότητας που ταυτίζεται με τον Κρόνο). Στα Σατουρνάλια, οι Ρωμαίοι στόλιζαν διαφόρων ειδών δέντρα με κεριά και άλλα στολίδια (πιθανότητα καρύδια, φαγώσιμα κ.λ.π.).

Στη Βόρεια Ευρώπη οι Βίκινγκς χρησιμοποιούσαν το δέντρο στις τελετές τους ως σύμβολο αναγέννησης που σηματοδοτούσε το τέλος του χειμώνα και τον ερχομό της άνοιξης. Επρόκειτο για την αναγέννηση της μητέρας Φύσης. Στην αρχαία Αγγλία, όπως και στην Γαλλία, οι γνωστοί μας Δρυίδες στόλιζαν με φρούτα και κεριά βελανιδιές προς τιμήν των Θεών τους.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η 25η Δεκέμβρη καθιερώθηκε ως ημερομηνία γέννησης του Χριστού τον 4αι. μ. Χ. και ταυτόχρονα σηματοδοτούσε την αλλαγή του χρόνου. Σύμφωνα με την αγγλική παράδοση, αυτός που καθιέρωσε το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ως σύμβολο ήταν ο Άγγλος ιερομόναχος Άγιος Βονιφάτιος και τούτο διότι ήθελε να σβήσει την ιερότητα που απέδιδε ο κόσμος στη δρυ μέχρι τότε. Έτσι, το έλατο άρχισε να συμβολίζει τα Χριστούγεννα.
Βέβαια, οι μαγευτικές παραδόσεις των λαών δεν τελειώνουν εδώ. Μια άλλη ιστορία θέλει τον περίφημο Μαρτίνο Λούθηρο να είναι ο εισηγητής του Χριστουγεννιάτικου δέντρου. Ο θρύλος λέει ότι ο Λούθηρος σε μια από τις βόλτες του στο δάσος ένα χειμωνιάτικο βράδυ με ξαστεριά, μαγεύτηκε από το παιχνίδι των δέντρων με τα αστέρια καθώς αυτά φαίνονταν σαν να ήταν κολλημένα σαν στολίδια πάνω στα φύλλα. Ο ιδρυτής του Προτεσταντισμού έκοψε ένα μικρό δεντράκι και φέρνοντάς το σπίτι του αντικατέστησε τα αστέρια με κεριά.

Πάντως, πέρα από τους θρύλους και τις τοπικές ιστορίες, όλοι φαίνεται πως συμφωνούν στο ότι οι Γερμανοί ήταν οι πρώτοι που έβαλαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο στο σπίτι τους. Το διακοσμούσαν με κεριά αλλά και με καρύδια, μπισκότα και κάθε είδους φαγώσιμα, θέλοντας να συμβολίσουν τα θεία δώρα που έκαναν οι Μάγοι στο νεογέννητο Χριστό. Το 1830 Γερμανοί μετανάστες εισήγαγαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο στην Αμερική και στις αποικίες που κατοίκησαν. Την πρώτη μαρτυρία δημοσίας εμφάνισης δέντρου την έχουμε στην Πενσυλβάνια των Η.Π.Α. Πρέπει να σημειωθεί, όμως, ότι οι άλλες εθνότητες στην Αμερικανική επικράτεια δεν δεχόντουσαν το δέντρο ως σύμβολο Χριστουγέννων καθώς το θεωρούσαν παγανιστικό έθιμο. Αυτό θα γίνει μετά το 1840 όπου η Αμερικάνικη κοινότητα θα αρχίσει να δέχεται το δέντρο ως σύμβολο της γιορτής.

Στην Αγγλία ο Ντίκενς θα αποδώσει στην γιορτή μέσω των μυθιστορημάτων του την παλιά της μεγαλοπρέπεια. Σε όλα τα χριστουγεννιάτικα μυθιστορήματα του, το χριστουγεννιάτικο δέντρο έχει περίοπτη θέση και αν έχει καθιερωθεί ως τις μέρες μας αυτό ίσως και να οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο έργο του Άγγλου συγγραφέα.

Ελλάδα

Ο Πρόδρομος του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην Ελλάδα είναι το παραδοσιακό Χριστόξυλο. Αυτό το συναντάμε κυρίως στα χωριά της Βορείου Ελλάδος. Κάθε Χριστούγεννα ο πατέρας ή οπαππούς κάθε οικογένειας ψάχνει στα δάση ή στα χωράφια ένα μεγάλο γερό κούτσουρο από πεύκο ή ελιά κυρίως όπου θα μπει στο τζάκι και θα καίει όλο το 12ήμερο των γιορτών από τα Χριστούγεννα ως τα Φώτα.

Το Χριστόξυλο σύμφωνα με τις αντιλήψεις καθαρίζει την παλιά καπνιά του τζακιού και φέρνει την καλοτυχία. Κύρια όμως ευεργεσία που παρέχει στο σπίτι είναι η προστασία του νοικοκυριού από τα παγανά ή καλικάντζαρους που μπαίνουν στο σπίτι από τις καμινάδες και κλέβουν ή κάνουν ζημιές στο νοικοκυριό. Καίγοντας το Χριστόξυλο η παράδοση λέει ότι ζεσταίνεται ο Χριστός στην κρύα σπηλιά της Βηθλεέμ. Οι νοικοκυραίοι είναι υποχρεωμένοι να κρατάνε την φωτιά ως τα φώτα όπου και αποσύρονται τα παγανά κάτω από τη γη και σταματάνε οι επιδρομές στα σπίτια.

Το χριστουγεννιάτικο δέντρο καθιερώθηκε εξ ολοκλήρου και μαζί με τον Άη-Βασίλη είναι ένα από τα κύρια χριστουγεννιάτικα εφέ. Αναμφισβήτητα το δέντρο αποτελεί ένα από τα πιο όμορφα χριστουγεννιάτικα έθιμα. Σε κάθε σπίτι έχει καθιερωθεί ο στολισμός του και οι συμβολισμοί μαζί με τα νοήματά του πολλά. Στην βάση του τοποθετείται συνήθως μια φάτνη που αναπαριστά τη γέννηση του Χριστού ενώ στην κορφή υπάρχει το αστέρι της Βηθλεέμ που οδήγησε τους μάγους στο θειο βρέφος.

Της Άννας Ρέμπελου - πηγή : www.mamababa.gr