Menu

Νεογνικός ίκτερος

Νεογνικός ίκτερος

Ίκτερος ονομάζεται η κίτρινη χροιά του δέρματος και των βλεννογόνων ,η οποία οφείλεται στην αυξημένη συγκέντρωση της χολερυθρίνης.
Η εμφάνιση ικτέρου είναι συχνό φαινόμενο στα υγιή τελειόμηνα μωρά ιδίως στα θηλάζοντα βρέφη και στο άρρεν φύλο, ενέχει όμως τον κίνδυνο όταν
η συγκέντρωση της χολερυθρίνης είναι πολύ μεγάλη να προκαλέσει νευρολογικά προβλήματα στο βρέφος(εγκεφαλοπάθεια από χολερυθρίνη, πυρηνικό ίκτερο).

Ο ίκτερος γίνεται κλινικά αντιληπτός όταν η τιμή της χολερυθρίνης υπερβεί τα 5ml/dl.
Συνήθως εμφανίζεται πρώτα στο πρόσωπο και σταδιακά εξαπλώνεται στο σώμα και στα άκρα.
Ο φυσιολογικός νεογνικός ίκτερος εμφανίζεται την 2η-3η ημέρα ζωής φτάνει στις ανώτερες τιμές την 3η-5η μέρα ζωής και υποχωρεί σταδιακά μετά την 7η μέρα ζωής.

Η χολερυθρίνη παράγεται από την αίμη η οποία απελευθερώνεται από την αιμοσφαιρίνη λόγω της καταστροφής των ερυθροκυττάρων, η χολερυθρίνη αυτή ονομάζεται έμμεση χολερυθρίνη.
Η έμμεση χολερυθρίνη είναι αδιάλυτη στο νερό και χρειάζεται να γίνει διαλυτή στο νερό ώστε να μπορέσει να αποβληθεί. Η μετατροπή της έμμεσης χολερυθρίνης σε άμεση(διαλυτή στο νερό) γίνεται
στο ήπαρ με την σύνδεσής της με το γλουκουρονικό οξύ μέσω ενός ενζύμου που ονομάζεται UDP-γλυκουρονική τρανσφεράση. Η άμεση πλέον χολερυθρίνη μεταφέρεται στη χολή ,στο έντερο και στη συνέχεια αποβάλλεται στα κόπρανα και στα ούρα ,ένα μικρό μέρος της διασπάται πάλι σε έμμεση και επιστρέφει στο ήπαρ.

Τα νεογνά εμφανίζουν φυσιολογικό ίκτερο μετά τη γέννησή τους λόγω της αυξημένης καταστροφής των ερυθροκυττάρων τους (έχουν μεγαλύτερη μάζα ερυθροκυττάρων από ένα ενήλικα και τα ερυθροκκύταρα έχουν μικρότερο χρόνο ζωής) με αποτέλεσμα να παράγεται μεγάλη ποσότητα χολερυθρίνης. Ταυτόχρονα το ήπαρ (συκώτι) των νεογνών είναι σχετικά ανώριμο και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στο μεταβολισμό της χολερυθρίνης τις πρώτες ημέρες ζωής και το ανώριμο ακόμα έντερο του βρέφους δε βοηθάει στην ικανοποιητική αποβολή της χολερυθρίνης (μειωμένη απορρόφηση της χολερυθρίνης και μειωμένη κινητικότητα του εντέρου).

Ο ίκτερος είναι παθολογικός αν εκδηλώνεται την πρώτη ημέρα ζωής, η ταχύτητα αύξησης της χολερυθρίνης είναι μεγαλύτερη του 0.5mg/dl ,ανά ώρα και αν το νεογνό παρουσιάζει ηπατοσπληνομεγαλία και αναιμία, ο παθολογικός ίκτερος απαιτεί άμεση διερεύνηση.

Ο ίκτερος που επιμένει πάνω από 15 μέρες στα τελειόμηνα και πάνω από 21 μέρες στα πρόωρα ονομάζεται παρατεινόμενος και είναι απαραίτητη η διερεύνηση του.

ΑΙΤΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ-ΠΑΡΑΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΙΚΤΕΡΟΥ ΜΕ ΕΜΜΕΣΗ ΧΟΛΕΡΥΘΡΙΝΗ
1.Ασυμβατότητα ομάδων ΑΒΟ,Rh(Rhesus) μητέρας και νεογνού

2.Ενζυμική ανεπάρκεια ερυθρών πχ έλλειψη G6PD

3.Διαταραχές της μεμβράνης των ερυθροκυττάρων πχ σφαιροκυττάρωση, ελλειπτοκυττάρωση.

4.Λοιμώξεις(ουρολοίμωξη).

5.Αιμοσφαιρινοπάθεια:μεσογειακή αναιμία

6.πολυερυθραιμία

7.Εγκλωβισμός αίματος πχ κεφαλαιμάτωμα, υποσκληρίδιο αιμάτωμα, εκτεταμένες εκχυμώσεις

8.Mειωμένη πρόσληψη της χολερυθρίνης και μειωμένη δραστηριότητα του ενζύμου UDP-γλυκουρονική τρανσφεράση(σύνδρομο Gilbert)
ή πλήρης έλλειψη του ενζύμου (σύνδρομο Crigler-Najjar)

9.Υποθυρεοειδισμός,γαλακτοζαιμία, φάρμακα, αυτοάνοση θρομβοπενία

10.Διαταραχές του μεταβολισμού (σύνδρομο Gaucher,Σύνδρομο Niemann-Pick κ.α.)

11.Σύνδρομο Lucey-Driscol(αναστολή σύνδεσης χολερυθρίνης με λευκωματίνη)

12.Μητρικός θηλασμός

ΑΙΤΙΑ ΠΑΘΟΛΟΓΙΚΟΥ ΙΚΤΕΡΟΥ ΜΕ ΑΜΕΣΗ ΧΟΛΕΡΥΘΡΙΝΗ
1.Συγγενείς λοιμώξεις(TORCH),λοίμωξη από CMV,σηψαιμία

2.Ατρησία,δυσγενεσία ή μειωμένος αριθμός χοληφόρων

3.Νεογνική ηπατίτιδα

4.Κυστική ίνωση

5.Έλλειψη α1 αντιθρυψίνης

6.Σύνδρομο Alagille, γαλακτοζαιμία

7.Κύστη χοληδόχου πόρου.

8.Σύνδρομο Dubin-Johnson και Rotor(ελαττωμένη μεταφορά συνδεδεμένης χολερυθρίνης εκτός ηπατοκυττάρου)

ΜΗΤΡΙΚΟΣ ΘΗΛΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΝΕΟΓΝΙΚΟΣ ΙΚΤΕΡΟΣ
Στα βρέφη που θηλάζουν ο ίκτερος μπορεί να παραταθεί έως και 3 μήνες ,είναι μια φυσιολογική κατάσταση που δεν χρειάζεται ανησυχία, αρκεί να έχει γίνει ένας αδρός έλεγχος και
να έχουν αποκλειστεί άλλες αιτίες παθολογικού ικτέρου.
Ο ίκτερος από μητρικό γάλα εμφανίζεται όψιμα(3η με 5η ημέρα ζωής) και φθάνει τη μέγιστη τιμή στις 2 εβδομάδες ζωής, με σταδιακή πτώση στους επόμενους μήνες ζωής.

1.Το μητρικό γάλα μερικών από τις μητέρες περιέχει μια ουσία την 5β πρεγναδιόλη-3α που πιθανώς αναστέλλει την σύνδεση της χολερυθρίνης με το γλουκουρονικό οξύ γιατί η ουσία αυτή ανταγωνίζεται τη συζευκτική δραστηριότητα του ενζύμου UDP-γλυκουρονική τρανσφεράση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μη μεταβολίζεται και να μην αποβάλλεται η χολερυθρίνη επαρκώς.

2.Επίσης τα ελεύθερα λιπαρά οξέα που περιέχονται στο μητρικό γάλα έχουν ενοχοποιηθεί ότι επίσης αναστέλλουν την σύνδεση της χολερυθρίνης.

3.Το μητρικό γάλα αυξάνει τον εντεροηπατικό κύκλο με αποτέλεσμα να μειώνεται η αποβολή της χολερυθρίνης στα κόπρανα.

4.Τέλος ο ίκτερος από μητρικό θηλασμό μπορεί να προκληθεί από ανεπαρκή πρόσληψη μητρικού γάλακτος, εκδηλώνεται πρώιμα και οφείλεται σε
λανθασμένη τεχνική θηλασμού(αραιά μεσοδιαστήματα, χορήγηση υγρών, ανεπαρκή κένωση των μαστών),με αποτέλεσμα μειωμένη πρόσληψη γάλακτος και αυξημένο εντεροηπατικό κύκλο.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΝΕΟΓΝΙΚΟΥ ΙΚΤΕΡΟΥ
1.Φωτοθεραπεία,ανάλογα με την τιμή της χολερυθρίνης(το τελειόμηνο νεογνό τίθεται συνήθως σε φωτοθεραπεία όταν οι συγκεντρώσεις τις χολερυθρίνης είναι 16-18mg/dl).
Η φωτοθεραπεία βοηθάει στο μεταβολισμό της χολερυθρίνης που έχει εναποτεθεί στο δέρμα και είναι αποτελεσματική στη μείωση της έμμεσης χολερυθρίνης.

2.Αφαιμαξομετάγγιση χρησιμοποιείται σε νεογνά με σοβαρή υπερχολερυθριναιμία που διατρέχουν κίνδυνο πυρηνικού ικτέρου.

3.Προτροπή για μητρικό θηλασμό τουλάχιστον 8-12 φορές την ημέρα τις πρώτες μέρες ζωής και καλή ενυδάτωση του βρέφους. Δεν πρέπει να διακόψετε τον θηλασμό.
Στα μωρά που θηλάζουν δεν πρέπει να χορηγούνται μπουκάλια με συμπηρωματικά υγρά(πχ σακχαρόνερο),ελπίζοντας ότι έτσι θα μειωθούν τα επίπεδα της χολερυθρίνης, γιατί έχουν αποδειχθεί αναποτελεσματικά.
Αντίθετα μπορεί να επιδεινώσουν τον ίκτερο, γιατί το μωρό έχοντας γεμάτο το στομαχάκι του με τα διαλύματα γλυκόζης δεν θηλάζει συχνά,
μειώνοντας έτσι την λήψη γάλακτος με συνέπεια να έχει λιγότερες κενώσεις και μικρότερη απομάκρυνση της χολερυθρίνης.

4.Παρακολούθηση επαρκούς σίτισης των νεογνών που θηλάζουν (4-6 βρεγμένες πάνες ημερησίως, κενώσεις, απώλεια βάρους).
Συμπλήρωμα με ΜΓ μετά από άντληση ή με τροποποιημένο γάλα αγελάδας,
εάν το ΜΓ δεν επαρκεί, μπορεί να χορηγείται μόνο σε περίπτωση απώλειας βάρους > 10% με σοβαρή υπερχολερυθριναιμία, χωρίς διακοπή του ΜΘ.

5.Φάρμακα όπως η Φαινοβαρβιτάλη και οι μεταλλοπορφυρίνες και οι προσροφητικές ουσίες (χολεστυραμίνη, άνθρακας)
βοηθάνε στη μείωση της χολερυθρίνης.

6.Όλες οι έγκυες γυναίκες πρέπει να ελέγχονται για ομάδα αίματος, παράγοντα Rhesus και έμμεση Coombs.
Πρόληψη ευαισθητοποίησης από ασυμβατότητα Rh:Σε κάθε γυναίκα Rh(-) που είναι έγκυος από Rh(+) πατέρα ελέγχεται ο τίτλος αντισωμάτων αντί-D,
στις 28 εβδομάδες χορηγείται στην έγκυο αντι-D γ-σφαιρίνη.

Κάθε νεογνό με παρατεινόμενο ίκτερο ή νεογνό με ίκτερο που εμφανίστηκε την 1η ημέρα ζωής και συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα(πχ νωθρότητα, ανορεξία, αναιμία κ.α.) χρήζει περαιτέρω διερεύνηση και παρακολούθηση από τον παιδίατρο.

Κ.Ζερβού

Γεννήθηκα το 1975 στην Αθήνα. Από μικρή είχα την επιρροή των γονιών μου, όντας και οι δύο ιατροί (ο πατέρας μου οφθαλμίατρος και η μητέρα μου παιδίατρος),ώστε να επιλέξω την Παιδιατρική. Είμαι Παιδίατρος και παντρεμένη με τον ακτινολόγο Γερούκη Ήλια.
Περισσότερα

Ιστότοπος: www.facebook.com/PaidiatreioKaterinaZerbou

Προσθήκη σχολίου

Βεβαιωθείτε ότι εισάγετε τις (*) απαιτούμενες πληροφορίες, όπου ενδείκνυται. Ο κώδικας HTML δεν επιτρέπεται.

επιστροφή στην κορυφή

Newsletter

Αν θέλετε να λαμβάνετε το newsletter μας κάθε εβδομάδα με νέα και προτάσεις